(W3) B�l�m I :
Genel Bilgi: Bilgisayar, A�lar ve �nternet
Web sayfam�za yapmaya ba�lamadan �nce gelin bilgisayara, �nternet�e ve Web�e ��yle bir bakal�m. �Ben t�m bunlar� biliyorum� diyorsan�z bir sonraki b�l�me ge�ebilirsiniz yine de anlatacaklar�m�n ilginizi �ekece�ini san�yorum.
1.1. Bilgisayar�n Muhte�em K�sa Tarihi:
�nce ENIAC Vard�...
Bir bilgisayar nedir? Bilgisayar, veri dedi�imiz girdiyi i�leyip ��kt� ad� verilen bilgiye d�n��t�ren makinedir. Basit olarak bilgisayar�n�zdaki hesap makinesinde yapt���n�z 3x4=12 �arp�m i�leminde, e�itli�in solundaki 3 ve 4 say�lar� veriyi, �arp�m i�lemi ve 12 say�s� ise ��kt�y� olu�turur. Veri, merkezi i�lemcide i�lenip ��kt� �retilir. Bu arada veriler ya ge�ici olarak haf�zada ya da kal�c� olarak sabit disk ya da floopy de denilen disket t�r� ortamlarda saklan�r. Masan�z�n �st�ndeki bilgisayardan, hava tahmin raporlar�n� haz�rlayan devasa i�lem kapasitesine sahip milyon dolarl�k bilgisayarlara kadar t�m bilgisayarlar bu basit mant��a g�re �al���r.D���nen bir makine fikri insanl�k kadar eskidir fakat bilgisayar fikri ilk defa �sko� matematik�isi Charles Babbage taraf�ndan ortaya at�lm��t�r. Belki de ilk bilgisayar diyebilece�imiz farklar makinesi Babbage taraf�ndan yap�lm�� ama �al��mam��t�r.
�ekil 1.1 �ekil 1.1
Charles Babbage��n fark makinesi
B�y�k bir saate benzeyen bu mekanik hesap makinesi her ne kadar hi� �al��mam�� olsa da (baz� teknik problemlerden dolay�) bilgisayar fikrinin tohumlar�n� atm��t�r. Bu ilgin� makine i�in ilk program ise �nl� �ngiliz �airi Lord Byron��n k�z� olan Ada Lovelace taraf�ndan yaz�lm��t�r. Kahve ve sigara d��k�n� modern programc�lardan farkl� bir g�r�nt�s� olan bu zarif han�m tarihin ilk programc�s�d�r ve onun an�s�na bu g�n kullan�lan bir programlama diline ADA ismi verilmi�tir.
�ekil 1.2 �ekil 1.2
Tarihin ilk bilgisayar programc�s� Ada Lovelace
ENIAC�dan bu yana bilgisayar�n son elli y�lda g�stermi� oldu�u ba�ar�, neredeyse tam bir Amerikan r�yas� ba�ar� hikayelerine benzer. II. D�nya Sava��nda Alman �ifrelerini ��zmek i�in kullan�lan bilgisayar t�r� makineler olsa da otuz ton a��rl���ndaki, 19.000 vakum t�p ve 6.000 anahtardan olu�mu� ENIAC (Electronic Numerator Integrator Analyzer and Computer kelimelerinin ba� harfleridir) ilk bilgisayar olarak kabul edilir.
�ekil 1.3 �ekil 1.3
�i�man ve hantal delikanl�: ENIAC (evet bu bir bilgisayar; hen�z klavyesi yok tabii ki)
1946 y�l�nda Amerika Birle�ik Devletleri�nde Savunma Bakanl��� ad�na balistik hesaplar i�in �al��maya ba�lad���nda kimse bu �i�man ve hantal delikanl�n�n b�ylesine h�zla geli�ece�ini ve ya�am�m�zda bu kadar �nem kazanaca��n� tahmin etmemi�ti.
Hatta ad� hen�z bilgisayar (yani �ngilizcesi ile Computer) bile de�ildi. Bu �i�man �ocuk s�k s�k da bozuluyordu. ��indeki lambal� transist�rler (eski radyolar� hat�rlayanlar bilir) �ok �s�n�p bozuluyor ya da i�eri s�zan b�cekler elektronik devrelerde sorun ��kart�yordu; bu i� o kadar ba� a�r�t�yordu ki g�n�m�zde program yaz�l�m� s�ras�nda sorun giderme i�lemine verilen ad olan debugging (T�rk�e deyimiyle b�cekten ar�nd�rma i�lemi) terimi ENIAC��n bilgisayar d�nyas�na arma�an�d�r. ENIAC bozuldu�u zaman bak�mc�lar (programc�lar hen�z ortalarda yoktu) devrelerdeki �l� b�cekleri temizlemek i�in ENIAC�� durduruyorlard�.
�ekil 1.4 �ekil 1.4
ENIAC��n bir arma�an� olan Debugging kelimesi (b�cekten ar�nd�rma i�lemi) bilgisayar programc�l���nda hata bulma i�lemine denir.
Fazlas�yla �s�nan ve b�y�k olan hantal lambal� transist�rlerin yerine me�hur AT&T laboratuarlar�nda geli�tirilen yar�-iletken transist�rler ald�. Yar�-iletkenler belirli durumlar alt�nda iletken ya da yal�tkan hale gelebilen �zel maddelerdir (�rne�in silikon). G�n�m�zde piyasada bulunan s�radan bir PC�de milyonlarca transist�r bulundu�unu d���n�rseniz normal yar� iletken transist�rlerin bile �ok fazla yer kaplayaca��ndan yetersiz kalaca�� malumdur. Yerden kaynaklanan bu sorun 1960�lar�n ortas�nda entegre devrelerin bulunmas� ile ��z�ld�. Bir entegre ya da t�mle�ik devre (integrated circuit), t�rna��n�z�n yar�s� kadar ufak bir alanda binlerce transist�r�n bir arada bulundu�u �ok �zel elektronik par�alard�r.
T�mle�ik devreler zaman i�inde k���l�rken h�zlar� artt�. Bir kurala g�re bilgisayarlar�n h�z� her iki senede bir iki kat�na ��karken fiyatlar� yar� yar�ya azalmaktad�r. Bilgisayarlar almak isteyenlerin �az�c�k daha bekleyelim ucuzlayacak� demelerine nedeni bu kurald�r..
Bilgisayar�n yoksul ve �i�man delikanl�s�n�n g�sterdi�i ba�ar�y� kafan�zda canland�rmak i�in �u �rnek san�r�m size yard�mc� olabilir; bilgisayarlar�n h�zda ve fiyatta g�sterdi�i geli�meyi ayn� �ekilde otomobiller g�sterseydi, otomobillerin fiyat� her iki senede, yar�ya inerken performans�ysa her iki senede bir ikiye katlanacakt�. Bu hesapla be� sene i�inde saatte 1.000 km h�z yapabilen bir Porsche�yi 1.5 milyara alabilecektiniz.
1.2. Bir Bilgisayar�n Ana Par�alar�
Masan�z�n �st�nde bulunan s�radan bir PC�den, �u anda fiyat� elli milyon dolardan daha fazla olan s�per bilgisayar Cray�e kadar b�t�n bilgisayarlar temel olarak ayn� basit mimariye sahiptirler. Bildi�iniz b�t�n bilgisayarlarda;
Veriyi i�leyecek merkezi i�lem birimi ya da birimleri (CPU: Central Processing Unit)
Verinin i�lem s�ras�nda ge�ici olarak sakland��� haf�za (memory)
Verinin i�lemden sonra kal�c� olarak sakland��� saklama birimleri (sabit disk, floppy disket, CD-ROM ya da teyp kaseti)
Veri giri�i ya da ��kt�s� i�in kullan�lan ekran (monitor), yaz�c� (printer), klavye (keyboard), fare (mouse), �izici (plotter) vs. gibi �evre birimleri de denilen cihazlar bulunur.
�ekil 1.5 �ekil 1.5
Bilgisayar�n �ematik �al��ma prensibi
1.3. Ki�isel Bilgisayarlar: Pisi Pisi PC�ler...
Herhangi bir ki�isel bilgisayar, sadece tek bir kullan�c�ya hizmet edecek �ekilde tasarlanm�� olan ve tek bir merkezi i�lem birimine sahip bilgisayard�r (b�y�k bilgisayarlarda i�lem y�k� bir�ok i�lem birimi aras�nda da��t�l�r). PC kelimesi de, �ngilizce Personal Computer (Ki�isel Bilgisayar) kelimelerini k�salt�lm�� halidir.
Bilgisayar�n ortaya ��kt��� ilk zamanlarda, �ok pahal� olmas� nedeniyle �niversite, devlet kurulu�lar�, ordu ya da b�y�k �irketler gibi bu t�r bir a��r masraf�n alt�ndan kalkabilecek kurumlarda bilgisayar bulunuyordu.
Ki�isel bilgisayar fikri, bilgisayarlar�n g�rece ucuzlamas� ile 1980�li y�llar�n ba��nda ortaya ��kt�. �lk PC, IBM taraf�ndan �retilip piyasaya s�r�len 4.77 MHz Intel 8088 merkezi i�lemci kullanan ve sabit diski yer almayan PC/XT idi. Bu bilgisayar g�n�m�z PC�lerinden �ok daha yava� olmas�na ve hatta bir sabit diski bile olmamas�na ra�men ilk ��kt���nda fiyat� 4.000 dolar kadard�!
PC�ler ayn� zamanda mikro bilgisayarlar olarak an�l�r. Yine de g�n�m�z�n PC�leri kapasite ve h�z a��s�ndan bir on y�l �nceki sunuculardan daha h�zl� ve g��l�d�rler. Yani PC deyip k���msemeyin.
1.4. Birden Fazla Bilgisayar�n Olu�turdu�u Karma�a: A�lar (Network)
Birden fazla bilgisayar�n birbirleriyle ileti�ime ge�ecek �ekilde ba�lanmas�yla olu�an topolojik yap�ya a� ya da �ngilizce deyimiyle network denir. A�lar�n temel amac�, bilgisayarlar aras�nda bilgi payla��m� ve ileti�imdir. Verinin, donan�m�n ve di�er kaynaklar�n bilgisayarlar aras�nda payla��lmas�; s�radan bir b�roda bulunan �� bilgisayardan olu�an basit bir yerel a�dan (Local Area Network: LAN), t�m d�nyay� kaplayan a�lar�n a�� �nternet�e kadar t�m a�lar�n temel �zelli�idir. A�lar�n ikinci faydas� olan ileti�im ise, en �nemli kaynak olan bilginin payla��m� i�in gerekli teknik alt yap�y� sa�lar. Bu faydalar�n�n d���nda a�lar bilgisayarlar�n g�venli�ini art�r�rlar.
1.5. A�lar�n A��: �nternet
Bol vakti ve d�� g�c� (yarat�c�l���n iki hammaddesi) olan bir Amerikal� b�rokrat bir g�n ��u bilgisayarlar� birbirine bir ba�layal�m, bakal�m ne olacak?� dedi ve �nternet do�du desem de siz bana inanmay�n. �nternet b�ylesi saf bir meraktan de�il de ya�am�m�zdaki di�er pek �ok bulu� gibi belirli bir ihtiyac� kar��lamak i�in do�mu�tur.�nternet�in atas� say�labilecek sistemler, �u andaki yo�un sivil kullan�m�n aksine askeri bir ihtiyaca cevap vermek i�in olu�turulmu�tur.
Bilgisayar a�lar�n�n sundu�u olanaklar� savunmada kullanmak isteyen ve her an �s�nabilecek so�uk sava��n gerginli�ini fazlas�yla �zerinde hisseden ABD ordusunun iste�i �zerine �nternet�in hikayesi ba�lar. Washington�daki �ocuklardan istenense herhangi bir olas� n�kleer sava�ta, birbirlerine ba�l� bilgisayarlar�n payla�t��� verilerin korunmas�d�r.
B�ylece Ruslar tepenize atom bombas� patlat�rken siz, a�a ba�l� herhangi bir bilgisayarda keyifle Tetris oynamaya devam edebilecektiniz. (bilmeyenler i�in s�yleyeyim Tetris ger�ekten ba��ml�l�k yaratan bir oyundur aman uzak durun), ABD Savunma Bakanl���n�n bir alt birimi olan DARPA (Defence Advanced Research Agency: Geli�mi� Savunma Sistemleri Ajans�) y�netiminde �niversitelerle birlikte �al��malar ba�lat�ld� ve 1969 y�l�nda ARPANET ad� verilen ve �nternet�in ilk hali diyebilece�imiz b�y�k bilgisayar a�� kuruldu.
A�a ba�l� olan ve de�i�ik i�letim sistemleri kullanan de�i�ik markalardaki bilgisayarlar�n birbirleri ile veri al��veri�ini sa�layacak, daha do�rusu konu�abilecekleri bir protokol�n geli�tirilmesiyle �nce �niversitelerin ve daha sonra ise ticari kurulu�lar�n ve ki�ilerin bilgisayarlar�n�n ba�lanmas� ile �nternet h�zl� bir geli�me g�sterdi.
Askeri ama�l� olarak ba�lat�lan �nternet bir anda veri ileti�iminin h�zl�, g�venli ve ucuz bir yolu haline geldi. Daha sonra e-posta ve �svi�re�deki Y�ksek Enerji Fizi�i Ara�t�rma Merkezi�nde (CERN) bilimsel makalelerin hypertext (hipermetin) format�nda �nternet �zerinde okunmas�n� sa�lamak i�in MOSAIC yaz�l�m�n� geli�tirilmesi ile �nternet kat�l�mc� ve yap� olarak devasa boyutlara ula�t�.
Sahneye Internet Explorer��n, Netscape�in, sanal al��veri�in ve IRC�nin ��kmas�yla �nternet g�n�m�zdeki halini ald�.
Her y�l �nternet�e ba�lanan bilgisayar say�s� katlanarak artmaktad�r, t�pk� bir kartopu gibi.
1.6. Nas�l Oluyor da Oluyor: �nternet�in Teknik Alt Yap�s�
�nternet�e ba�l� milyonlarca bilgisayar ve bunlar� kullanan milyonlarca insan var. Bu kadar fazla bilgisayar� birbirinden nas�l ay�r�yorlar? Ve nas�l birbirleriyle ileti�ime ge�iyorlar?
�nternet�e ba�l� bilgisayarlar� birbirinden ay�rt etmek i�in her birine d�rt rakamdan olu�an bir kimlik verilir. Bu kimlik o bilgisayar�n ayn� zamanda adresidir. �nternet �zerideki bir bilgisayara eri�mek, bu bilgisayardan veri almak ve veri g�ndermek i�in bu adres kullan�l�r. Bu adresleme ve tan�mlama sistemine Domain Name System (Alan Ad� Sistemi) denir ve k�saca DNS olarak adland�r�l�r. Bu sistemde her bir bilgisayara bir IP (Internet Protocol) numaras� atan�r, �rne�in 160.34.253 gibi. Bu adres sadece ve sadece �nternet �zerindeki bir bilgisayara kar��l�kt�r. Birbirinden nokta ile ayr�lm�� her bir rakam 0 ile 255 aras�nda bir de�er al�r (bilgisayarlar ikili say� sistemi kulland��� i�in). Bu adresleme sistemi olduk�a basittir. �rne�in �ehirde bulunan evlerin posta adreslerine benzetebiliriz. �ehirde 255 mahallede, her mahallede 255 sokak, her sokakta 255 blok ve her blokta 255 ev oldu�unu d���n�rseniz toplam ev say�s� yakla��k olarak d�rt milyar civar�ndad�r (256x256x256x256). �nternet�e ba�l� bilgisayar say�s� bu kadar de�ildir.
Bu rakam �e�itli nedenlerden dolay� yine de yak�nda yetersiz kalacakt�r).
nasa.gov adresi mi kolay ak�lda kal�r yoksa 212.43.53.123 say�s� m�? Tabii ki nasa.gov ak�lda daha kolayl�kla tutulur ve ezberlenir. Her IP numaras�na kar��l�k gelen bu sembolik isme domain name (alan ad�) ad� verilir. �nternet �zerindeki baz� bilgisayarlarda her bir alan ad�na kar��l�k gelen IP numaras�n� i�eren b�y�k tablolar vard�r bu bilgisayarlara Domain Name Server (Alan Ad� Sunucusu) ad� verilir. Siz bir ismi g�nderdi�inizde bu bilgisayar size o bilgisayar�n IP numaras�n� g�nderir. Bu basit sistemi okullardaki isim ve okul numaras� olarak d���nebilirsiniz.
Uyar�: �nternet �ocuklar�n�za Zarar Verebilir!
�nternet�in sunmu� oldu�u i�erik, yap�s�ndan dolay� tamamen kontrols�z ve sans�rs�zd�r yani �nternet�teki Web sayfalar�n�n i�eri�ini denetleyecek RT�K benzeri bir kurum yoktur. Daha �nce belirtti�imiz gibi �nternet�in bir sahibi ya da bir kontrol mekanizmas� da yoktur. Alan ad� almak i�in her �lkede belirli kurumlara ba�vurulmaktad�r fakat bu kurulu�lar Web sayfalar�n�n i�eri�ini ve bi�imini kontrol etmezler. Bu y�zden �ocuklar ve tabii ki b�y�kler i�in olumsuz i�eri�e sahip (pornografik, �iddet i�eren, su�a te�vik eden vs.) bir�ok sayfa �nternet�te bulunmaktad�r.
Bu sayfalara �ocu�unuz taraf�ndan eri�ilmesi, onun psikolojik geli�imi i�in zararl� olabilir. Bu t�r sayfalar, t�pk� filmler gibi X rating sistemiyle kategorize edilmi�lerdir. XXX�li bir site i�erik a��s�ndan 15 ya��ndaki bir �ocuk i�in uygun de�il demektir. Bu t�r sitelerin siz evde de�ilken bile �ocu�unuz taraf�ndan g�r�lmesini istemiyorsan�z a�a��daki adreslerdeki �nternet Dad�lar�na ba�vurunuz.
http://www.netnanny.com
http://www.safenet.com
http://www.cyberpatrol.com/
Bu dad�lar, (�rne�in NetNanny) Web taray�c�n�z�n sak�ncal� i�erikli Web sitelerini g�stermesini engeller. B�ylece bir nebze olsa da �ocuklar�n�z� �nternet�in zararl� y�n�nden koruyabilirsiniz.
Bu adreslemeyi ve IP numaras� her �lkede NIC��n (Network Information Center) yetkilendirdi�i kurumlarca verilmektedir. �lkemizde sonu .tr ile biten alan adlar�n� Ortado�u Teknik �niversitesi ve T�B�TAK��n birlikte olu�turduklar� grup tahsis etmektedir (http://dns.metu.edu.tr). Bu konuyu ileride ayr�nt�s�yla inceleyece�iz. Acele etmeyin.
Not ;
�nternet �zerinde alan ad� vermeye yetkili kurumlar �nternet�in sahibi ya da y�neticisi de�ildirler. �nternet�e ba�l� her bir a��n y�neticisi olabilir (�rne�in NASA�daki bilgisayarlar�n olu�turdu�u a��n bir sistem y�neticisi vard�r) ama t�m olarak �nternet �zerinde kontrole sahip hi� bir ki�i, kurum ya da devlet yoktur. �nternet�in tek sahibi siz kullan�c�lars�n�z.. �nternet anar�ik bir ortamd�r. Belki bu y�zden bu kadar �ekicidir
�rnek bir alan ad� olarak cilek.com.tr adresini verebiliriz. Alan ad� sistemi, a�a� dallar�na benzer belli bir hiyerar�ik yap�ya sahiptir. Yukar�daki �rnekte a�ac�n k�k k�sm�n� sa�dan ba�layarak tr (yani T�rkiye�nin uluslararas� kodu), daha sonra ise s�ras� ile com ve cilek�den olu�maktad�r. Alan ad�nda kullan�lan bir�ok k�saltma vard�r. Bunlar s�ras�yla;
cilek.com.tr
Bu k�s�m bilgisayara sahip ki�i ya da kurumun ad�d�r.
cilek.com.tr
Bilgisayar�n bulundu�u yerin tipini belirtir.
cilek.com.tr
Bilgisayar�n bulundu�u �lkeyi belirtir.
Uyar�
�nternet adreslerinde �, �, �, �, �, � gibi T�rk�e karakterler kullan�lmaz.
Kurulu� Tipleri
gov (goverment)
H�k�met organlar�: �rne�in nasa.gov ya da tbmm.gov.tr (T�rkiye B�y�k: Millet Meclisi) gibi.
edu (education)
T�m e�itim kurulu�lar�: �zellikle �niversiteler taraf�ndan kullan�l�r, �rne�in www.metu.edu.tr bazen ac (academy) uzant�s� da kullan�l�r.
org (organization)
Ticari ama�l� olamayan ve olmayan, toplum yarar�na �al��an t�m kurulu�lar: �rne�in; ssv.org (Sigara ile Sava�anlar Vakf�).
com (commercial)
Her t�rden ticari kurulu�: �rne�in; akbank.com.tr
mil (military)
Askeri kurulu�lar: �rne�in; tsk.mil.tr (T�rk Silahl� Kuvvetleri).
net (network)
�nternet Servis Sunucular� ve a�lar: �rne�in; ada.net ya da turk.net gibi.
int (international)
Uluslararas� kurulu�lar: �rne�in nato.int
gen (generic)
Yukar�daki s�n�fland�rmalardan herhangi birine girmeyen ve sadece bize �zg� bir uzant�. Pek yayg�n 30
de�ildir.
�lke Kodlar�
Baz� �lke kodlar� a�a��da verilmi�tir.
au
Avusturalya
ca
Kanada
de
Almanya
jp
Japonya
it
�talya
tr
T�rkiye
E�er alan ad� k�sm�n�n �lke b�l�m�nde bir �ey yoksa, �rne�in microsoft.com adresinde oldu�u gibi, bu bilgisayar�n genellikle Amerika Birle�ik Devletleri�nde oldu�unu g�sterir fakat illaki ABD�de olmas� gerekmez, �rne�in bizde www.superonline.com sitesinin �lke uzant�s� olmamas�na ra�men bu site T�rkiye�dedir.
1.7. Veri ��eren Paketler:
�nternet�te bulunan bilgisayarlar aras�ndaki veri al��veri�i her biri 100 ya da 1.000 karakteri i�eren ufak veri paketleri ya da bir ba�ka deyi�le elektronik mektuplar yoluyla iletilir. Her bir veri paketinde gidece�i yerin adresi, g�nderenin adresi ve i�erik bulunur, tabii ki pul yoktur. Internet Explorer ya da Netscape ile bir Web sitesine bakt���n�zda asl�nda yapt���n�z o Web sitesinin bulundu�u bilgisayardan o Web sayfas�n� size �nternet �zerinden g�ndermesini istersiniz. Bu bilgisayara sunucu (server) denir, siz de isteyen taraf olarak istemci (client) olarak adland�r�l�rs�n�z.
�ekil 1.6
Her bir bilgi paketi sunucusundan istemcisine kadar �nternet �zerinden de�i�ik bilgisayarlardan ve hatlardan ge�erek ula��r. Bu paketler �zerlerindeki adreslere bak�larak uygun yollara y�nlendirilerek en sonunda size ula��r. T�pk� normal yollar gibi �nternet �zerinde de verinin akt��� yollar vard�r. Bu yollar tenhaysa bilgi size �ok h�zl� ula��r. Trafik yo�unsa istedi�iniz bilgi gecikecektir. B�ylece gecenin ���nde neden �nternet�inizin h�zl� �al��t���n� anlad�n�z san�r�m.
Web Sitesi Yaratma K�lavuzu adl� yaz�lar�n t�m�n� blogumuzun men� k�sm�ndan Web Klavuzu ismine t�klayarak izleyebilirsiniz.
Bedava Blog Sahibi Olmak �stiyorsan�z ? Blogumuzun Men�ler k�sm�ndan Blog ile ilgili t�m yaz�lar, �Blog sitesi kurulumu� ad� alt�nda toplanm�� olup, incelemek isteyebilirsiniz.
0 yorum:
Yorum Gönder